1. Basit Sözcük:

Hiç ek almayan veya yapım ekleri dışındaki ekleri almış olan sözcüklere denir.

            Ev, yol, git, otur, evler, evi....

2. Türemiş Sözcük:

İsim veya fiil köklerine çeşitli yapım ekleri getirilerek oluşan sözcüklerdir.   Evli, yolluk, gergin, başla, ...

3. Birleşik Sözcük:

İki veya daha fazla kelimenin birlikte kullanılmasıyla oluşan sözcüklerdir.

a) Birleşik İsimler:

Birleşik isimler değişik şekillerde oluşur. Bazıları isim tamlamalarının kaynaşmasıyla, bazılarının da sıfat tamlamalarının kaynaşmasıyla oluşur:

a) Anlamsal Kuruluşlarına Göre Birleşik İsimler:

* Her iki sözcük de gerçek anlamını yitirebilir:

Saksıdaki hanımeli mi?

Kuşburnu içer misin?

* Sözcüklerden yalnız biri anlamını yitirmiş olabilir:

Şu yeryüzünde ne insanlar var.

Not: Sözcükler birleşirken sözcüklerden bir dahi gerçek anlamını yitirirse birleşik sözcük bitişik yazılır.

* Her iki sözcük de gerçek anlamını koruyabilir:

Kuzeybatı ya gideceksin.

Bu ayakkabı ne kadar?

b) Biçimsel Kuruluşları (Yapılışları) Bakımından Birleşik İsimler:

* İsim tamlaması yoluyla:

Batık denizaltı çıkarıldı. 

Saksıdaki aslanağzı mı?

* Sıfat tamlaması yoluyla:

Sen ne kadar açıkgöz birisin?

Sivrisinek bataklıklarda çok olur.

* İki çekimli fiilin kaynaşması yoluyla:

Sen ne kadar vurdumduymaz bir insansın.

Bu çekyat eskimiş

* Bir isim ve bir çekimli eylemin birleşmesi yoluyla:

Bu gecekondular ne zaman yapılmış?

Yemekte yine imambayıldı vardı.

* Bir isim ve bir fiilimsinin birleşmesi yoluyla:

Hemen bir cankurtaran çağırın.

Ağaçkakan yine yaptı yapacağını.

* Yansıma kökenli sözcüklerin birleşmesi yoluyla:

Yine dırdır edip duruyor.

Bu şakşakçılar da çok oldu artık.

b) Birleşik Fiiller:

İki ya da daha çok sözcüğün bir araya gelerek oluşturdukları fillere denir.3 türlüdür:

1-Yardımcı Eylemle Kurulan Birleşik Fiiller:

İsim+Yardımcı Eylem (et, eyle, ol, kıl, buyur)

Örnek: Büyük küçük herkese yardım ederdi.

selam eyle-,mutlu ol-,nazar kıl-,emir buyur-

* Ses düşmesi veya ses türemesi olduğunda bitişik yazılır.

Kahrolmak, emretmek, sabretmek, affolmak, zannetmek…

NOT: Bazı durumlarda “etmek-olmak” yardımcı eylemleri tek başına kendi anlamında da kullanılabilir. Bu durumda yardımcı eylem olmaktan çıkar.

Benim de bazen hayallere daldığım olmuştur.

Bu ev söylendiği kadar etmez.

2-Kurallı Birleşik Filler:

Bir fiil kök veya gövdesi ile kalıplanmış bir fiilin bir ekle birleşip bir araya gelmesiyle oluşan fiillerdir.

FİİL+FİİL şeklinde kurulur.

* YETERLİLİK FİİLİ:

Fiil + e bilmek --- sevebilmek, konuşabilmek (Olumsuzu) Sevememek, Konuşamamak

* TEZLİK FİİLİ:

Fiil + i vermek --- Bilivermek. söyleyivermek (Olumsuzu)

Bilmeyivermek, söyleyivermemek

* YAKLAŞMA FİİLİ:

Fiil + e yazmak --- Düşeyazmak, Kırılayazmak (Olumsuzu) Yoktur.

* SÜREKLİK (SÜREKLİLİK) FİİLİ:

Fiil + e durmak, e gelmek, e kalmak= gidedur, süregel, bakakal, (Olumsuzu) Yoktur.

3- Anlamca Kalıplaşmış-Kaynaşmış Birleşik Filler:

Deyim halindeki fillerdir, isim soylu sözcükle fiil birleşir. Bazen biri bazen hepsi anlamını yitirir.

Göz koymak, omuz omuza vermek, yüreği hoplamak, eli ayağa dolaşmak, boy ölçüşmek, başvurmak.

Sınıf çok konuşuyordu, öğretmenin sabrı tükendi.